human-rights-tattoo

Al 1075 letters van inkt getuigen van verklaring mensenrechten

3 juni 2014

Het begon allemaal met de ‘A’, de eerste van de 6773 letters uit de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Met het project Human Rights Tattoo wil het kunstenaarscollectief Tilburg Cowboys de hele tekst letter voor letter tatoeëren op zoveel mogelijk mensen wereldwijd. Zaterdagavond werd in het Van Abbemuseum in Eindhoven de 1075ste letter gezet.

 

Door: Vicki Blansjaar en Sharon van Oost

 

Het brein achter het tatoeageproject, dat volledig draait op vrijwilligers, is kunstenaar Sander van Bussel. De moord op zijn Keniaanse collega en mensenrechtenactivist Steven Nyagah motiveerde hem zijn idee uit te werken. “Op 10 december bestaat de verklaring 65 jaar, maar genoeg aandacht voor mensenrechten is er nog lang niet”, vindt Van Bussel. “Steven is daar een schrijnend voorbeeld van. Hij woonde in de sloppenwijken van Nairobi, waar hij een bekend activist was en opkwam voor zijn medemens. Dat werd uiteindelijk zijn dood.”

 

Een permanente letter op een stukje huid – het liefst op een zichtbare plek – is volgens de kunstenaar een goede manier om de aandacht te vestigen op waar hij voor strijdt: “Iedere keer als die letter in het oog springt, zal iemand vragen wat daarachter zit. Met 6773 ambassadeurs zwerft de boodschap de hele wereld over.”

 

Na anderhalf jaar tatoeëren op festivals en evenementen in eigen land, vertrekt het collectief op 20 november naar Kenia en vervolgens naar Zuid-Afrika. Die reis heeft een bijzondere betekenis. Daar is het immers begonnen. “In Nederland kun je gemakkelijk je stem verheffen, daar is dat wel anders. Maar ook in landen als Kenia wordt steeds meer de aandacht gevestigd op wat voor ons zo gewoon lijkt. De aanmeldingen voor een tatoeage stromen langzaam maar zeker binnen op de website.”

 

Zelf heeft Van Bussel de letter ‘R’ van rights op zijn hiel. Hij was een van de eersten. “Dat het zo’n succes zou worden had ik nooit verwacht”, geeft hij toe. “Om zeker te zijn van een letter, stonden er vanochtend om elf uur al mensen voor het Van Abbemuseum. En ondanks dat we nog niet op veel plekken buiten Nederland zijn geweest, dragen al 33 nationaliteiten een tatoeage.”

 

De tekst is opgesteld door de VN-Commissie voor Mensenrechten. De verklaring werd in 1948 aangenomen zonder tegenstemmen, maar met acht onthoudingen (de Sovjet-Unie plus vijf andere staten van het Oostblok, Saoedi-Arabië en Zuid-Afrika). In de tekst ontbreken de onderwerpen waar de landen het niet over eens kunnen worden, zoals vrijheid van drukpers, het recht op abortus en euthanasie, academische vrijheid en stakingsrecht. Van Bussel: “Er is nog heel veel te winnen op deze gebieden. Maar we gaan de goede kant op, want vandaag zijn er weer 97 nieuwe ambassadeurs bijgekomen.”

 

Monique Bierens (50) uit Eersel Tatoeage nummer: 1085, letter V
“Ik studeer pedagogiek en zet mij graag in voor het lot van kinderen. Dat is voor mij de belangrijkste reden om mee te doen aan dit project. De rechten van kinderen worden nog elke dag geschonden. Met deze tatoeage, de ‘e’ uit het woord ‘the’ in artikel 8, hoop ik bij te kunnen dragen aan de dialoog. Iedereen die er naar vraagt, zal ik vertellen wat de tekst betekent. Mensenrechten zijn universeel en we moeten samen zorgen dat deze rechten meer bekendheid krijgen, woord voor woord en letter voor letter.”

 

Lize Tomesen (19) uit Nijmegen Tatoeage nummer: 1097, letter E
“Ik schrijf al 33 jaar brieven aan politieke gevangenen en ter dood veroordeelden wereldwijd. Ik wil hen op deze manier wat hoop geven, want ook gevangenen hebben rechten en dat wordt vaak vergeten. Toen ik elf jaar was, ben ik verlamd geraakt. Ik heb het geluk dat ik in een welvarend land geboren ben en de zorg krijg die ik nodig heb. Veel mensen hebben dat niet. Dat geeft stof tot nadenken. Nederlanders mopperen veel over de crisis en dat ze het met minder moeten doen. We zouden ons gelukkig moeten prijzen dat we nog kunnen bezuinigen. Ik wil anderen er aan helpen herinneren dat dit niet vanzelfsprekend is.”

 

Erik Smit (43)  uit Soesterberg Tatoeage nummer: 1103, letter T
“Ik heb geen tatoeage nodig om mijn eigen persoonlijkheid te benadrukken. Daar hoeft geen inkt aan te pas te komen. Juist het idee dat ik vanaf nu onderdeel ben van een internationale boodschap, spreekt me aan. Ik zie mijn tatoeage als een manier om de Verklaring van de Rechten van de Mens met anderen te delen en hierover in gesprek te gaan. Ik draag een stukje van die boodschap bij me en wil dat ook laten zien. Ik heb mijn tatoeage daarom aan de bovenkant van mijn pols laten zetten, zodat iedereen kan vragen waar die ‘T’ voor staat.”

 

Gepubliceerd in Trouw, 28 oktober 2013. Lees hier het hele artikel.